تاریخ: 13 آذر 1369
کلاسه پرونده: 75/69
شماره دادنامه: 69/204
موضوع رأی: اعلام تعارض رأي صادر از شعبه پنجم و هفدهم ديوان عدالت اداري
شاکی: وزارت راه و ترابري
مقدمه:
الف - شعبه هفدهم دیوان عدالت اداری درپرونده کلاسه شماره 68/517 موضوع شکایت خانم بهیه باقری بطرفیت وزارت راه واداره راه استان بخواسته اعتراض به اقدام اداره راه درتصرف پلاک 80/6 بخش 12 تهران بشرح دادنامه شماره 506 مورخ 14/12/68چنین رای صادر نموده :مستندا به بند 9 ماده 50 قانون برنامه و بودجه مصوب سال 1351 که مقرر داشته اراضی واقع در خارج از محدوده شهرها که در مسیر راههای اصلی یا فرعی قرار می گیرد از طرف دولت مورد استفاده قرار می گیرد و از بابت این حق ارتفاق وجهی پرداخت نخواهد شد و توجها به اینکه تصرف پلاک مورد شکایت درسال 54 بوده است اقدامات انجام شده مشتکی عنه در حاکمیت قانون فوق الاشعار بوده و به لحاظ عدم تخلف از مقررات و قانون حاکم حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می گردد این حکم قطعی است .
ب : شعبه پنجم دیوان عدالت اداری در پرونده کلاسه 63/666 موضوع شکایت آقای یدالله گائینی بطرفیت راه و ترابری بخواسته مطالبه قیمت زمین پلاک 84 فرعی از 2736 یا واگذاری زمین دیگری بشرح دادنامه شماره 23 مورخ 5/2/66 چنین رای صادر نموده قطع نظر از اینکه زمین در محدوده شهر بوده یا خارج از آن اصولا اقدام به تصرف زمین بدون پرداخت وجه مستندا به بند 9 ماده 50 قانون برنامه و بودجه فاقد وجاهت قانونی است زیرا در متن ماده 50 قانون مارالذکر چنین آمده است ، هرگاه برای اجرای طرحهای عمرانی احتیاج به خرید اراضی اعم از دائر یا بایر و اعیانی و تاسیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی باشد بطریق زیر عمل خواهد شد ، و این متن صراحت دارد در این که دولت موظف است زمین هارا خریداری نماید و با عنایت به اینکه بند 9 فوق الذکر در مورد حق ارتفاق دولت است و حق ارتفاق طبق ماده 93 قانون مدنی حقی است برای اشخاص نسبت به املاک مجاور ملک خود اما تملک املاک دیگران ولو در مجاورت زمین مالک باشد خارج از موضوع این ماده است لذا بند 9 نمی تواند به نوعی که طرف شکایت اظهار نموده مخصص ماده 50 باشد بناء علیهذا شکایت وارد است و رای بر الزام اداره خوانده به پرداخت بهاء زمین شاکی صادر می گردد و نظر به غیر قطعیت رای مذکور اداره خوانده تقاضای تجدید نظر نموده و هیئت تجدیدنظر در پرونده کلاسه 66/101 بشرح دادنامه 237 مورخ 2/5/69 دادنامه بدوی معترض عنه را تائید نموده است
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری درتاریخ 13/9/69 به ریاست حضرت آیت الله موسوی تبریزی و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء بشرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید
راي هيات عمومي:
نظر به اينكه ماده 50 قانون برنامه و بودجه مصوب اسفند ماه 1351 مقرر نموده هرگاه براي اجراي طرحهاي عمراني احتياج بخريد اراضي اعم از داير و باير باشد و اعياني و تأسيسات خصوصي باشد بطريق زير عمل خواهد شد و اين عبارت صريح است دراينكه دولت موظف است زمينهاي مورد نياز براي طرحهاي عمراني را خريداري نمايد و لازمه خريد پرداخت بهاء مبيع است بمالك آن و بند 9 ماده مذكور كه دولت را از پرداخت بهاء معاف نموده مخصوص به حقوق ارتفاقي املاك مجاور است و شامل املاک متصرفی نمی شود و دادنامه صادره از شعبه پنجم دیوان عدالت اداری مفید این معنی است موافق اصول و موازين قانوني تشخيص داده ميشود اين رأي به موجب ماده 20 قانون ديوان عدالت اداري درمورد مشابه براي شعب ديوان و ساير مراجع مربوطه لازمالاتباع است.
رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري
سيد ابوالفضل موسوي تبريزي